((باسمه رب شهدا و صدیقین))

اصول و موازین شرعی که مطابق با نظرات مراجع بزرگوار تقلید باید در مراسم عزاداری ائمه (ع)رعایت گردد:

              همچون دیگر سنت های مذهبی باید به هنگام اجرای تعزیه،(شبیه خوانی) موازین شرعی رعایت گردد و ارزش های معنوی آن پایمال نشود و چون سنتی دینی است باید مروّج و مبلّغ  فضایل، مکارم و خصال نیکو باشد؛ مردم را دین  شناس نماید و روح  معنویت را در آنان تقویت کند، پس شبیه خوانی  در صورتی موجب خشنودی خدا و اولیای الهی است که  در حدود بندگی پروردگار بوده و مشتمل بر دروغ، حرام و امور وهن انگیز نباشد. این مسئله مهم در فتاوای مراجع نیز مورد توجه ویژه بوده است.
              شبیه خوانی و تعزیه، از دیدگاه فقهی و اعتقادی مورد بحث و بررسی عالمان شیعه قرار گرفته، برخی آن را تحریم و بعضی تجویز کرده اند. از نظر علمای  شیعه، خدمتی برای حفظ اسلام بالاتر از این نیست که بدعت ها از بین بروند و افکار موهوم، خرافی و مضامین سست از متون نوحه ها و شبیه نامه ها حذف شوند. در صورتی که جهات شرعی در شبیه خوانی رعایت گردد و تعزیه پیراسته از وهن و خرافات برگزار شود، بر آن اشکالی مترتب نمی باشد.
نظریات علمای شیعه درباره تعزیه:
1- آیت الله میرزا محمد حسین نائینی در فتوای خود ضمن تأیید شبیه خوانی، این قید را بیان نموده که شعائر مزبور باید از هرگونه امور ناپسند که شایسته چنین شعاری نیست پاک شود.
2- آیت الله سید محسن حکیم، ضمن تأیید  فتوای میرزای  نائینی می افزاید: بعضی مناقشاتی که می‌شود، ناشی از الحاق برخی چیزها و کارهایی است که چه بسا با عزاداری و سوگواری برای سیدالشهدا مغایرت دارد.
3- در رساله ذخیرة العباد، آیت الله زین العابدین مازندرانی با حواشی آیت الله میرزا محمد تقی شیرازی، آیت الله  سید محمد کاظم  یزدی و آیت الله سید اسماعیل صدر، شبیه خوانی به عنوان عملی ممدوح معرفی  شده،  تا وقتی که مشتمل بر حرامی  چون غنا و مانند  آن نباشد. در این نوشتار آمده : بیان مصائب به زبان حال امام در صورتی جایز است که با آن بزرگوار تناسب داشته باشد.
4- آیت الله شیخ  عبدالکریم حائری  یزدی در بخشی از نظر خویش  درباره تعزیه می فرماید: «گمان ندارم کسی منکر خوبی آن باشد، مادامی که برخی از محرّمات شرعی را در بر نداشته باشد؛ مانند استعمال لهو و غیر آنها» .
5- علامه  سید محسن  امین، تأکید  می نماید که  در عزداری ها باید از سیره ائمه(ع) پیروی کرد و اگر آن بزرگواران تصریحی در این امور نکرده اند، باید از شیوه ای منطقی و عاقلانه متابعت نمود.
6- آیت الله سید  عبدالحسین  شرف الدین  عاملی خاطر نشان می نماید:  اگر رویدادهای  ملال انگیز اهل  بیت  به  صورت  نمایش  برگزار شود، اثر خوبی  بر دل  ما خواهد  گذاشت، ولی  این برنامه باید از روی اصول صحیح به اجرا درآید.
7- آیت الله  کاشف الغطاء  نیزسوگواری به  شکل شبیه خوانی را در صورتی که درست برپا شود، بدون  اشکال  می دانست، ولی  در ادامه  افزوده  است:  «سعی  کنید عزاداری  را  از کارهایی که با حزن و عزا جور در نمی‌آید، جدا کنید، زیرا عزاداری برای زنده ساختن فلسفه قیام  امام حسین(ع)  است، نه  برای  قصه  گویی،  نمایش و  وقت  گذرانی.  بکوشید  مراسم سوگواری را بدون  نقطه ضعف برگزار کنید و مردم را به یاد  خدا  بیاندازید  و ایمان آنها را زیاد کنید».
8-  حضرت آیت الله خامنه ای فرمود: اگر مراسم شبیه خوانی مشتمل بر امور دروغ و  باطل نباشد و مستلزم  مفسده  هم  نباشند و با  توجه به  مقتضیات زمان باعث  وهن  مذهب حق هم نشوند اشکال ندارد ولی در عین حال بهتر است  که به جای آنها، مجالس وعظ و ارشاد و ذکر مصائب حسینی و مرثیه خوانی برپا شود.
9- از دیدگاه  آیت الله مکارم  شیرازی(مد ظله) ، شبیه خوانی، اگر امر خلاف  شرعی  در آن نباشد و موجب  هتک  مقدسات  نشود  اشکال  ندارد.
10- از نظر آیت الله میرزا جواد  تبریزی، تعزیه و شبیه خوانی  چنانچه مشتمل بر حرام نبوده و وهن به معصومین(ع)  نباشد  مانعی  ندارد.
        با توجه و دقت در فتاوای فقها و مراجع دینی متوجه می‌شویم که همة آنان در تمام دوران از گذشتة تاکنون، در باره تعزیه(شبیه خوانی) بر چند مسئله تأکید داشتند:
1 – مخالف شرع و احکام دینی نباشد.
2 – موجب سستی و وهن مذهب نشود.
3 – موجب تحریف محتوا و یا حتی غفلت و نادیده گرفتن

      آن نگردد.

 

 حضرت آیت الله مکارم شیرازی:

«باسمه  تعالی لازم  است  تعزیه  (شبیه خوانی) مطابق با  موازین  شرع باشد از جمله  آن  که محتوای آن را از کتب معتبر  بگیرند  مثلا  از منتهی الامال مرحوم حاج  شیخ  عباس  قمی  و از  روایات  ضعیفی که در کتب  معتبر نیست  بپرهیزند، و ما  برای  همه  عزاداران  حسینی دعا می کنیم. همیشه  موفق  باشید ناصر مکارم شیرازی»

 

شبیه خوانی خوب

(نظر مقام معظم رهبری حضرت آیت اله خامنه ای(مد ظله)

ما با شبیه خوانی موافقیم . مخالف نیستیم اما شبیه خوانی خوب . شبیه خوانی درست . شبیه خوانی منطبق با واقعیت. شبیه خوانی خوب است و مفید است به شرطی که درست منطبق با حوادث البته پیداست بیان نمایشنامه ای - که شبیه خوانی هم یک نوع تئاتر و نمایشنامه هست و خوب هم هست - این با بیان معمولی فرق می کند. هنرمندانه باید باشد . خوب باید باشد . در این شکی نیست اما دروغ تویش نباشد . خلاف واقع نباشد . حقایق را برای مردم بیان بکنند.

نظر حضرت آیت اله نوری همدانی(مد ظله)

                 در تعزيه خواني در صورتيکه مطالب را صحيح بخوانند و از غنا اجتناب شود و از اجتماع مرد و زن مفاسدي بوجود نيايد اشکالي ندارد و نواختن طبل و سنج نيز بطور متعارف مانعي ندارد و همچنين اگر عملي موجب کوچک شمردن اهلبيت‏عليهم‏السلام باشد اشکال دارد.